Şarkı tarifi nasıl yazılır

Şarkı tarifi, parçanın kısaca anlatıldığı üst kutudur. Türü, ruhu, çalgıyı, vokalin olup olmadığını ve süreyi söyler. “Güzel bir şarkı yap” bir tarif değildir. Karşılığı da güzel diye tutulan, aslında belirsiz bir parçadır. İyi tarif bir nefeste okunur ve dört parçadan uzun sürmez.

Arvilo’da bu kutu “Şarkıyı anlat” diye durur. Sayfadaki hazır örneğe basınca kutu dolar. Sizin işiniz o cümleyi silip kendi sahnenizi yazmak. Söz ayrı kutudadır; tarifin içine bütün şiiri dökmeyin. Sözün ölçüsü ayrı rehberde.

Zayıf tarif, işe yarar tarif

Zayıf: “Duygusal, profesyonel, kaliteli bir Türkçe şarkı. Viral olsun.” Burada çalgı yok, oda yok, süre yok. “Profesyonel” ve “viral” sesi değiştirmez.

İşe yarar: “İstanbul’da gün batımı, yavaş Türkçe pop, piyano ve akustik gitar, kadın vokal, yaklaşık 2 dakika.” Tür var, yer var, iki çalgı var, vokal var, süre var. Bu cümle sitedeki romantik pop örneğinin akrabasıdır. Siz kenti ve çalgıyı değiştirirsiniz.

Bir değişiklik kuralı: ikinci denemede bu beş parçadan yalnız birini oynatın. Gitarı çıkarıp kenti de, vokalı da, süreyi de değiştirirseniz neyin işe yaradığını duyamazsınız.

Dört parça yeter

Tür: pop, arabesk, rap, jazz, ninni, 8-bit, lo-fi. Bir tane seçin. “Pop arabesk rock” üç parçanın ortalamasıdır, hiçbiri değildir.

Ruh ve yer: akşam, yağmur, salon, mutfak, sahil. Soyut “hüzün” yerine bir oda söyleyin. Oda, tempoyu da ima eder. Mutfak yürüyüş hızındadır, sahil daha yavaştır.

Çalgı: en fazla üç. Piyano, gitar, davul. Dördüncüyü ancak ilki oturunca ekleyin. Vokal: kadın, erkek ya da hiç. “Hiç” diyorsanız alttaki kutuyu da işaretleyin. Yalnızca cümleye güvenmeyin. Sözsüz işlerin listesi enstrümantal yazıda.

Süre cümlesi

Tam şarkı istiyorsanız “yaklaşık 2 dakika” yazın ve üstte tam şarkıyı seçin. Yazmazsanız parça kendi boyunu seçer. Otuz saniye istiyorsanız üstte “30 sn” seçin. Tarifte “iki dakika” deyip kısa parçayı seçmek, iki isteği birden söylemektir. Seçim kazanır: kısa parça otuz saniye civarında kalır.

Yapıyı saatle söyleyecekseniz tarife zaman satırı koyun. “[0:00 - 0:10] Giriş.” Bu, lo-fi örneğinin yöntemidir ve başka türlerde de çalışır. Uzun anlatımı zaman damgası yazısında bulursunuz.

Kredi, yazdığınız dakika sayısına göre artmaz. Tam şarkı 5.000, kısa parça 2.500’dür. “Dört dakika olsun” demek dört kat kredi yazmaz. Süre hissini tarif verir, ücreti seçtiğiniz düğme belirler.

Örnekten sapmanın yolu

Önce örneğe basın. “Yağmurlu kafe” piyano ve gitarla, sözsüz dolar. Sizin mekânınız ofisse yalnız ilk kelimeleri değiştirin: “Sabah ofisi, seyrek piyano, vokal yok.” Çalgıyı ve kutuyu olduğu gibi bırakın. Bu, sıfırdan yazmaktan daha az şaşırtır.

Rap örneği İstanbul gecesi, orta tempo, net söyleyiş ister. Siz kenti değiştirin, “net söyleyiş” kalsın. Türkçe rapte söyleyiş bulanıksa söz duyulmaz. Sözü kısa tutun. Uzun yan cümle rap satırında da tökezler.

Arabesk örnek yavaş erkek vokal, bağlama ve keman ister. Bunu pop tarifinin yanına eklemeyin. Ayrı üretim olsun. Karışık tür, ikinci denemenin işidir; ilkinde tek tür kalsın.

Tarifte yazılmaması gerekenler

Sanatçı adı, yayımlanmış şarkı adı, dizi ve film müziği adı. Bu istekler üretilmez. “Şunun tarzı” demek de eserin adını söylemekten daha güvenli değildir. Tür ve çalgı söyleyin.

“Telif yok”, “reklamda kullan”, “ünlü olsun”. Bunlar sesi değiştirmez. Kullanım, koşullarda ve platformda ayrıca durur. Kullanım yazısı o sınırı anlatır.

Tarif en fazla 2.000 karakter. O kadar yazmanıza gerek yok. Dört parçalık cümle, sayfa dolusu sıfattan daha iyi sonuç verir. Fazla sıfat, çalgıyı boğar.

Göndermeden önce

Cümleyi sesli okuyun. Tür bir tane mi, çalgı en fazla üç mü, vokal kararı kutuda da var mı, süre seçilen düğmeyle aynı mı. Dördü evetse gönderin.

Fotoğraf ekleyecekseniz kare aynı yöne baksın. Gün batımı yazıp floresan ofis yüklemeyin. Fotoğraf kapalı kutuda gitmez. Ayrıntı fotoğraf yazısında.

İlk parça yakınsa ikinci denemede bir kelime değiştirin. İlk parça alakasızsa tarif değil, tür seçimi yanlıştır. O zaman örneğe geri dönüp tek türle başlayın.

Beş sahne, beş cümle

Gece yürüyüşü: “İstanbul yakası, yavaş Türkçe pop, piyano ve gitar, kadın vokal, yaklaşık 2 dakika.” Mutfak: “Akşam mutfağı, sıcak akustik gitar, hafif kadın vokal, yaklaşık 2 dakika.” Ders masası: “Seyrek Rhodes, çok hafif vuruş, vokal yok, yaklaşık 2 dakika.” Fırın reklamı: “30 sn, parlak zil, iki satırlık neşeli nakarat.” Kapı: “30 sn, davul ve zil, neşeli, vokal yok.”

Bu beş cümle beş ayrı üretimdir. Ortak olan yalnızca yöntemdir: tür ya da yer, en fazla iki çalgı, vokal kararı, süre. Ortak olmayan her şey düğmededir. İkisi kısa, üçü tam ise kredi 2.500 artı 2.500 artı üç kere 5.000, yani 20.000. Tam bir başlangıç paketi. Beşi birden denemeden önce hangisinin gerçekten lazım olduğuna karar verin.

Cümleleri not defterine bu kısalıkta yazın. Sayfaya yapıştırırken de uzatmayın. Not uzadıkça çalgı kaybolur. Dört parça, bir satır. Bu yazının bütün önerisi bu satıra sığar.

İkinci denemenin tek kelimesi

İlki yavaş geldiyse yalnızca “yavaş”ı “yürüyüş hızı” yapın. İlki kalabalık geldiyse çalgılardan birini silin. İlki söz istiyormuş gibi mırıldandıysa kutuyu işaretleyin, cümleye de “vokal yok” yazın. Üçünü birden yapmak, sıfırdan yeni bir şarkıdır. O da meşrudur ama size neyin düzeldiğini söylemez.

Beğendiğiniz cümleyi silip “daha iyi, daha profesyonel, daha duygusal” yazmayın. Bu üçü ilk cümlenin öğrendiklerini çöpe atar. İyi cümlenin üstüne bir kelime eklenir, cümle baştan icat edilmez.

Hazır örnek, bu disiplinin kısayoludur. Örneğe basın, bir kelimeyi değiştirin, gönderin. Boş kutuya on sıfat dizmek, örneğin üzerine bir kelime yazmaktan daha yavaştır ve daha belirsizdir.

Tarif ile sözün sınırı

Tarif “ne çalacak” sorusunun cevabıdır. Söz “ne söylenecek” sorusunun. İkisini aynı kutuya dökerseniz söylenecek satırlar çalgı tarifi gibi okunur, çalgı tarifi de dize gibi. Söz kutusunu kullanın. Etiketler orada durur: [Kıta], [Nakarat], [Köprü].

Söz yoksa söz kutusunu boş bırakın ve bunu utanılacak bir eksik saymayın. Podcast, kafe, uyku ve kapı yürüyüşü sözsüz daha doğru durur. Utanç değil, karar.

Fotoğraf üçüncü bir kanaldır. Tarif oda söylüyorsa kare de aynı odayı göstermeli. Üç kanal üç ayrı yöne bakarsa parça ortada buluşur ve hiçbir odaya benzemez. Emin değilseniz fotoğrafı kapalı tutun. Kanal azalınca karar netleşir.